Alles ligt op stoom om per 1 januari 2010 de modernisering van de Successiewet in werking te laten treden. De eerste twijfels of 1 januari 2010 wel wordt gehaald worden al gesignaleerd. Er mankeert nog veel aan de nieuwe wet, maar inmiddels zijn de eerste nota's van wijziging van de staatssecretaris binnen, zodat wij u heet van de naald kunnen informeren. In oktober kan de Tweede Kamer zich over het wetsontwerp buigen. Een paar belangrijke punten willen wij u niet onthouden.

What's in a name?
De benaming successierecht gaat veranderen in erfbelasting en schenkingsrecht gaat voortaan schenkbelasting heten.

De vrijstellingen en tarieven voor de schenk- en erfbelasting vanaf 1 januari 2010.
Vrijstellingen Erfbelasting
Partners hebben een vrijstelling van € 600.000,-
Kinderen en kleinkinderen vrijgesteld € 19.000,-
Overige verkrijgers € 2.000,-

Vrijstellingen Schenkbelasting
Kinderen € 5.000,-
Kinderen 18-35 jaar (eenmalig) € 24.000,-
Overige verkrijgers € 2.000,-

Tarieven
Belaste verkrijging Tariefgroep 1 Tariefgroep 1A Tariefgroep 2
(deel) Partners/kinderen kleinkinderen overige verkrijgers
€ 0 - € 125.000 10% 18% 30%
€ 125.000 - hoger 20% 36% 40%

Zonder samenlevingscontract geen partner?
Gehuwden en geregistreerd partners vallen automatisch onder het begrip "partner" in de nieuwe wet. Voor ongehuwden geldt naast een aantal andere vereisten de verplichting om een notarieel samenlevingscontract te hebben. Om samenwoners de tijd te geven hun zaken op orde te brengen geldt als overgangsmaatregel dat deze eis per 1 juli 2010 in werking treedt.
Het is ontzettend belangrijk voor ongehuwde samenwoners om het samenlevingscontract in orde te hebben. Wanneer je 6 maanden voor het overlijden geen notarieel contract hebt, dan ben je geen partner van elkaar volgens de nieuwe wet. Je verliest de vrijstelling van € 600.000,- en je moet het met een schamele vrijstelling van € 2.000,- doen. Om het nog erger te maken, je verliest ook de toepassing van de goedkoopste tariefschijven (10-20%) en komt in de hoogste terecht (30-40%).

Schenken van onroerend goed.
De vrijstelling voor de overdrachtsbelasting voor schenkingen van onroerend goed wordt afgeschaft. De mogelijkheid blijft gehandhaafd voor de vermindering van schenkbelasting met het bedrag van de overdrachtsbelasting, voor zover geheven over dezelfde waarde.

Renteloze leningen.
In de nieuwe wet komt een regeling die het voordeel dat iemand geniet uit een renteloze of laagrentende lening wordt belast met schenkbelasting. Hierover leest u in een apart artikel in deze nieuwsbrief meer.

Er geldt geen overgangsregeling, zodat deze regeling per 1 januari 2010 direct effect zal hebben. Kijk dus uw zaken goed na, of er nog renteloze leningen bij zitten en pas die voor 1 januari 2010 nog aan!

Schenkingen op papier.
Voorgesteld wordt om de rekenrente van 6% ook te hanteren voor de schuldigerkenningen uit vrijgevigheid, de bekende schenking op papier.

Hoge rentepercentages in testamenten.
Om een einde te maken aan de praktijk om door hoge rentepercentages over erfrechtelijke vorderingen, van bijvoorbeeld kinderen op hun langstlevende ouder, toekomstige erfbelasting te ontgaan, wordt een nieuwe regeling gemaakt voor rentes die hoger liggen dan 6% samengestelde rente. Het meerdere wordt belast.

Waarde van de woning
Bij overlijden of een schenking van een woning in 2010 of daarna wordt de waarde gesteld op de WOZ waarde die is vastgesteld voor het jaar waarin de verkrijging plaatsvindt. Dus wordt in 2010 een woning geërfd of geschonken dan geldt de WOZ waarde per 1 januari 2009.

Bedrijfsopvolgingsregeling
Het vrijstellingspercentage in deze faciliteit wordt verhoogd van 75% naar 90%. Er komt een voorwaardelijke vrijstelling. Voor het deel dat is belast, dus de overblijvende 10% legt de inspecteur op verzoek een conserverende aanslag op. De ontvanger zal daarvoor over een periode van 10 jaar rentedragend uitstel van betaling verlenen.
De waarde van de onderneming wordt vastgesteld alsof de onderneming wordt voortgezet (going concernwaarde), maar tenminste op de liquidatiewaarde. De regeling is sterk vereenvoudigd maar nog te uitgebreid om dit korte bestek te beschrijven. Maak gerust een afspraak, wanneer u meer hierover te weten wilt komen.

Het Goede Doel (de ANBI)
Nu zijn de Algemeen Nut Beogende Instellingen (ANBI) vrijgesteld van successierecht en schenkingsrecht. In de nieuwe wet blijft dat zo. De voorwaarden waaraan een ANBI moet voldoen worden straks een stuk zwaarder. Veel instellingen zullen de ANBI status verliezen. Om dat leed te verzachten kan een nieuwe status worden verkregen namelijk de SBBI (Sociaal Belang Behartigende Instelling). Ook die is vrijgesteld van successierecht en schenkingsrecht. Een belangrijk verschil is dat de schenker aan een SBBI niet in aanmerking komt voor de giftenaftrek in de inkomstenbelasting. In de nota van wijziging is aangegeven dat bij een SBBI de giften wel aftrekbaar zijn voor de inkomstenbelasting als de SBBI voldoet aan bepaalde eisen. Anders dan de ANBI hoeft de SBBI niet te worden gerangschikt via de Belastingdienst in den Bosch.

De herroepelijke schenking.
Wanneer een herroepelijke schenking ook echt wordt herroepen, dan blijven de vruchten en opbrengsten die in de tussentijd door de begiftigde zijn ontvangen vaak bij de begiftigde achter. In dat geval vraagt de begiftigde de in het verleden betaalde schenkingsrechten terug van de Belastingdienst. In de nieuwe regeling wordt bij die teruggaaf rekening gehouden met de vruchten die de begiftigde in de tussentijd heeft genoten.

Kort na elkaar vinden twee overlijdens plaats (30 dagenregeling)
In de nieuwe wet komt een regeling dat wanneer een verkrijger binnen 30 dagen na de overledene komt te overlijden, de door de verkrijger verschuldigde erfbelasting wordt verminderd tot nihil. Hiermee wordt voorkomen dat een zelfde vermogen binnen korte tijd tweemaal wordt belast.
Het blijft in veel gevallen raadzaam om de 30 dagen clausule toch op te nemen in uw testament. Deze clausule werkt niet alleen fiscaal, maar geeft ook u de ruimte om aan te geven wie uiteindelijk de verkrijger gaat worden, nu de oorspronkelijke verkrijger zo kort na u is overleden.

De staatssecretaris hoopt met alle vereenvoudigingen en aanpassingen een budgetneutrale operatie te kunnen uitvoeren. Dat wil zeggen dat hetzelfde bedrag aan successierechten ook na de vernieuwing van de wet in de staatskas zal vloeien. U moet hierbij denken aan ongeveer twee miljard euro per jaar. Menig estate planner denkt dat de staatssecretaris met die doelstelling te optimistisch is. De laatste metingen van het Centraal Bureau voor de Statistiek komen uit op 1,8 miljard.

Wij hebben de wetsvoorstellen slechts kort in beeld kunnen brengen en er zal hopelijk nog het een en ander wijzigen. In ieder geval bent u weer enigszins op de hoogte van wat ons te wachten staat.