Zoals reeds eerder is vermeld in deze nieuwsbrief, zal de Successiewet naar alle waarschijnlijkheid op 1 januari 2010 grondig gewijzigd worden. Één van de nieuwe artikelen in de gewijzigde wet betreft het belasten van direct opeisbare, renteloze geldleningen.

In 1996 heeft de Hoge Raad bepaald dat het verstrekken van een renteloze lening géén schenking is, zolang deze lening direct opeisbaar is. Hierdoor kan de fiscus het doen van een dergelijke renteloze lening niet belasten met schenkingsrecht. De schuldenaar moet wel kunnen aantonen dat hij de lening ook daadwerkelijk direct kan aflossen. Als gevolg van deze uitspraak door de Hoge Raad zijn er, vooral binnen familieverhoudingen, veel renteloze leningen verstrekt.

Op 1 januari 2010 treedt waarschijnlijk de gewijzigde Successiewet in werking. Op grond van artikel 15 van deze wet, wordt de schuldeiser geacht van een renteloze lening het vruchtgebruik te schenken aan de schuldenaar. De redenering is dat de schuldenaar het gebruik heeft gehad van de rente die hij niet hoefde te betalen. Dit geldt ook als de afgesproken rente lager is dan de zakelijke rente die de Belastingdienst hanteert, te weten 6%. Met andere woorden: om schenkbelasting op grond van artikel 15 te voorkomen, moet er altijd een rente van 6% worden overeengekomen voor een direct opeisbare lening. Voor de berekening van de (fiscale) waarde van het vruchtgebruik zijn tabellen in de Successiewet opgenomen. Hierbij wordt gekeken naar de leeftijd van de schuldenaar en het percentage rente dat is afgesproken.

Stel: vader heeft een bedrag van € 50.000 geleend aan zijn zoon. De zoon is een rente verschuldigd van 4%. De Belastingdienst zal vanaf 2010 het vruchtgebruik van het verschil tussen 6% en de overeengekomen 4% aanmerken als een schenking (dus het vruchtgebruik van € 1.000).

Natuurlijk kan bij dergelijke schenkingen ook gebruik gemaakt worden van de jaarlijkse vrijstelling voor de schenkbelasting. Voor kinderen bedraagt deze vrijstelling € 5.000 (in 2010). Indien ouders naast de renteloze lening ook een schenking aan hun kinderen willen doen, zal er berekend moeten worden hoe groot de resterende vrijstelling eventueel nog is.

Overigens geldt dit artikel alleen voor direct opeisbare leningen. Onder direct opeisbaar wordt voor de gewijzigde Successiewet verstaan iedere lening die ‘rechtens of feitelijk, direct of indirect opeisbaar is met een termijn van korter dan één jaar'. Hiermee wordt voorkomen dat de schuldeiser en schuldenaar een korte opeisbaarheidstermijn in de overeenkomst opnemen om de schenkbelasting te voorkomen.

Ten aanzien van de niet-direct opeisbare lening, zal de inspecteur per geval moeten beoordelen of ‘de schuldeiser de schuldenaar ten koste van zijn eigen vermogen verrijkt'. Indien de inspecteur van mening is dat er sprake is van een verrijking ten koste van het vermogen van de schuldeiser, zal deze handeling eveneens worden belast met schenkbelasting.

Mocht u nog vragen hebben over de renteloze leningen, dan kunt u natuurlijk altijd contact opnemen met VWDK.